Wie koning of koningin van Willem Tell wordt, weet: hij of zij mag in de koets tijdens de rondtochten door het dorp. Jan Janssen is al ruim veertig jaar de trouwe koetsier van de schutterij. “Als we uittrekken, móet alles spik en span zijn.”
Het begon allemaal heel spontaan in de jaren tachtig toen Henny Thuss en zijn vrouw Truus het nieuwe koningspaar werden. “We vormden een hechte buurt en wilden voor een verrassing zorgen. Ik had een paard en wagen, en het leek ons wel wat om die voor de dag te halen. Samen met Richard Thuss heb ik Henny en Truus toen rondgereden.”
Wat begon als een spontane actie, bleek een schot in de roos. Iedereen bij de schutterij vond het een meerwaarde en ook Jan had er plezier in, dus ging hij het jaar erna door. “Men vond het heel mooi, zo’n koets met paard in de stoet bij de kermis en concoursen. En wij vonden het leuk om een steentje bij te dragen.”
Altijd samen
Jan heeft deze traditie niet alleen hooggehouden. Tot aan het honderdjarig jubileum van de schutterij, in 2023, vormde hij een onafscheidelijk en vast duo op de bok met Mart Vermeulen. Samen zorgden zij ervoor dat ritten vlekkeloos en in stijl verliepen. Na het jubileum heeft zijn kleindochter Emma het stokje van Mart overgenomen. En ook zijn dochter Sylvia helpt mee. “Of ik trots ben? Trots vind ik een gek woord, maar het is bijzonder dat we dit samen kunnen doen.”
Brandschoon
Er komt achter de schermen veel bij kijken om alles er tijdens de kermis perfect uit te laten zien. De voorbereidingen beginnen al dagen van tevoren en vragen veel tijd en energie. De paarden moeten bijvoorbeeld brandschoon zijn en worden vooraf grondig gewassen. “Tijdens de kermisdagen moet het paard soms nog wel drie of vier keer gewassen worden”, legt Jan uit.
Vooraf komt ook de hoefsmid langs om te controleren of de hoefijzers nog op hun plek zitten. En natuurlijk wordt ook de historische, gerestaureerde landauer koets gepoetst tot hij glimt en klaar is voor de bloemversieringen. Eerst regelde de familie de bloemen helemaal zelf, maar inmiddels is dorpsgenoot Edith Lamers daarvoor aan zet. “Ook mijn pak moet natuurlijk goed zijn – het is altijd afwachten of dat nog past”, lacht Jan.
Veiligheid voorop
Naast een vlekkeloze presentatie staat één ding bij Jan absoluut bovenaan: veiligheid. Waar de kermis voor velen hét moment is om met elkaar een biertje drinken, blijft Jan vlijmscherp. Hij drinkt dan ook nooit als hij met de paarden op pad is. Daarnaast mijdt hij de risico’s bewust; zo zal hij met paard en koets nooit het drukke kermisterrein oprijden. En wanneer de schutterij halt houdt voor een stop of een ceremonie, wijkt Jan geen seconde van de zijde van het paard.
Toch blijft het werken met levende dieren, hoe goed je ook oplet. “Je kunt de paarden nog zo goed trainen en zelf ontzettend alert zijn, maar met dieren is honderd procent veiligheid nooit te garanderen. Elk klein risico uitsluiten lukt niet”, zegt Jan, die tijdens een concours in Giesbeek een keer een neusbreuk opliep. “Door een schrikreactie schoot het paard naar achteren.”
Getraind op het kanon
Dat niet elk paard zomaar voor de koets kan staan, weet Jan als geen ander. Een schuttersfeest brengt immers veel lawaai, harde muziek en natuurlijk het geknal van de kanonniers met zich mee. Om die reden heeft Emma, samen met haar opa, een Fries gekocht die hier speciaal voor is getraind. “Je moet echt een paard hebben dat nergens van opkijkt”, benadrukt Jan, die bij concoursen bijna altijd vanuit Loo rijdt. “Als we aankomen, is het paard al iets vermoeider en rustiger.’
Tijdsnood in Babberich
In veertig jaar tijd heeft Jan van alles meegemaakt. Hij herinnert zich nog goed dat sommige koningen en koninginnen met knikkende knieën instapten. “Sommigen waren echt doodsbang voor het paard”, lacht hij. “Dan moest ik ze bij het instappen eerst even geruststellen alvorens te vertrekken.”
Ook buiten de dorpsgrenzen was er weleens tumult. Tijdens een concours in Babberich verliep de communicatie met de kringcommandant niet optimaal. Die stelde Jan gerust dat hij óók voor een andere schutterij kon rijden, en dat hij op tijd terug zou zijn om met ‘zijn’ Willem Tell mee te trekken. “Maar toen Willem Tell moest vertrekken, zaten wij nog vast in de stoet. Daar heb ik me écht rot over gevoeld, want we dachten het goed te hebben geregeld. Sindsdien heb ik nooit meer voor twee verenigingen tijdens hetzelfde concours gereden.”
Dankbare gasten
Voor Jan is de schutterij puur genieten; hij doet het met hart en ziel voor de vereniging en de gemeenschap. Het warme samenzijn, het in stand houden van de traditie en het zorgen dat alles veilig en stijlvol verloopt, is wat hem na al die jaren nog altijd drijft. “De vrolijke blikken van mensen doen natuurlijk heel erg goed. En iedereen die in de koets heeft gezeten, is dankbaar.”